مقدمه: جمعیت ایران به سرعت در حال سالمند شدن است و حجم عظیمی از خدمات با هدف کاهش هزینه‌ها و بار مراقبتی جمعیت سالمندان در مراکز خدمات جامع سلامت ارائه می‌شود؛ از این‌رو، شناسایی عوامل موثر بر عدم مراجعه سالمندان جهت دریافت خدمات سلامت از اهمیت بالایی برخوردار است. این مطالعه نیز با هدف تعیین و مقایسه علل عدم مراجعه سالمندان به مراکز خدمات جامع سلامت از دیدگاه سالمندان ساکن شهر اسفراین انجام شد.
مواد و روش کار: پژوهش حاضر مقطعی از نوع توصیفی- تحلیلی بود. جامعه آماری آن تمامی سالمندان ساکن شهرستان اسفراین بودند. ابتدا به روش نمونه‌گیری تمام‌شماری ۲۹۰ نفر از سالمندان که طی دو سال گذشته به مراکز خدمات جامع سلامت نکرده بودند، بررسی شدند. سپس آن‌ها به پرسشنامه‌های جمعیت‌شناختی و علل عدم مراجعه سالمندان به مراکز خدمات جامع سلامت که توسط معصومی و همکارانروانسنجی شده است، پاسخ دادند. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از آزمون‌های آمار توصیفی و تحلیلی از جمله میانگین، انحراف معیار، فراوانی، اسپیرمن، من‌ویتنی، کروسکال‌والیس در محیط نرم‌افزار آماری SPSS-۲۷ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. سطح معنادار در تمامی آزمون ۰/۰۵ در نظر گرفته شد.
یافته‌ها: در این مطالعه ۲۴۵ نفر سالمند با میانگین ۹/۳۷±۷۲/۲۵ سال شرکت کردند. براساس نتایج به دست آمده بیشترین علت عدم مراجعه سالمندان شرکت‌کننده به مراکز خدمات جامع سلامت، شرایط فیزیکی نامناسب پایگاه‌ها و مراکز خدمات جامع سلامت و کمترین نیز آگاهی و شناخت ناکافی نسبت به ارائه خدمات بهداشتی و درمانی بود.
نتیجه‌گیری: برای بهبود خدمات بهداشتی و افزایش دسترسی سالمندان به مراقبت‌ها، ارائه‌دهندگان خدمات باید به موانع موجود به دقت توجه کرده و به دنبال راهکارهای جامع و مؤثر برای رفع آن‌ها باشند. در این راستا توجه به نظرات و نیازهای سالمندان و مشارکت آنان در فرایند طراحی و اجرای خدمات بهداشتی، می‌تواند به بهبود مستمر و پایدار در دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی منجر شود.