مقدمه: امروزه سلامت به عنوان برآیند تعامل عوامل زیستی، اجتماعی و محیطی شناخته می‌شود؛ لذا ارزیابیِ افراد از سلامت خود، فراتر از وضعیت بالینی، به تجربه زیسته و تسهیلات دسترسی به خدمات درمانی وابسته است. نظر به تفاوت‌های چشمگیر مناطق شهر تهران در زیرساخت‌های رفاهی و کیفیت زیست‌محیطی، شناساییِ محرک‌های محیطیِ مؤثر بر سلامتِ ادراک‌شده ضروری است. از این‌رو، پژوهش حاضر با بهره‌گیری از شاخصِ «خودگزارشی سلامت»، و با هدف تعیین نقش عوامل محیطی و میزان دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی بر خودگزارشی سلامت شهروندان تهرانی است.
مواد و روش کار: این پژوهش به‌صورت مقطعی در سال ۱۴۰۴ بین ۴۰۰ نفر از بزرگسالان ساکن تهران اجرا شد. نمونه‌گیری به روش در دسترس و از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته انجام گرفت. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل اطلاعات جمعیت‌شناختی، شاخص‌های محیطی (محله زندگی و شرایط زیست‌محیطی)، میزان دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی بود. داده‌ها به‌صورت برخط از طریق سامانه پرس‌لاین گردآوری و با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شد. برای توصیف داده‌ها از آمار توصیفی و برای تحلیل رابطه بین متغیرها از رگرسیون لجستیک تک متغیره و چندمتغیره استفاده شد.
یافته‌ها: در مجموع، ۷۲/۳ درصد از شرکت‌کنندگان سلامت خود را در سطح «خوب» و بالاتر گزارش کردند. نتایج رگرسیون لجستیک چندمتغیره نشان داد که متغیرهای سن، طبقه اجتماعی، دسترسی به خدمات سلامت، و عوامل محیطی و محل زندگی، به‌طور معناداری با خودگزارشی سلامت نامطلوب مرتبط بودند.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان داد که خودگزارشی سلامت شهروندان تهرانی، افزون بر ویژگی‌های فردی و اجتماعی-اقتصادی، با شرایط محیطی محله و دسترسی به خدمات بهداشتی-درمانی ارتباط معناداری دارد. بهبود دسترسی عادلانه به خدمات سلامت و ارتقای کیفیت محیط‌های شهری، به‌ویژه در مناطق کمتر برخوردار، می‌تواند نقش مهمی در کاهش نابرابری‌های سلامت و بهبود سلامت ادراک‌شده جمعیت ایفا کند.