fa نقش عوامل محیطی و دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی در خودگزارشی سلامت شهروندان تهرانی سلامت همگانی Public Health توصیفی Descriptive <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه: </strong>امروزه سلامت به عنوان برآیند تعامل عوامل زیستی، اجتماعی و محیطی شناخته می‌شود؛ لذا ارزیابیِ افراد از سلامت خود، فراتر از وضعیت بالینی، به تجربه زیسته و تسهیلات دسترسی به خدمات درمانی وابسته است. نظر به تفاوت‌های چشمگیر مناطق شهر تهران در زیرساخت‌های رفاهی و کیفیت زیست‌محیطی، شناساییِ محرک‌های محیطیِ مؤثر بر سلامتِ ادراک‌شده ضروری است. از این‌رو، پژوهش حاضر با بهره‌گیری از شاخصِ &laquo;خودگزارشی سلامت&raquo;، و با هدف تعیین نقش عوامل محیطی و میزان دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی بر خودگزارشی سلامت شهروندان تهرانی است.<span dir="LTR" style="font-family:"Calibri",sans-serif"></span><br> <strong>مواد و روش کار: </strong>این پژوهش به‌صورت مقطعی در سال ۱۴۰۴ بین ۴۰۰ نفر از بزرگسالان ساکن تهران اجرا شد. نمونه‌گیری به روش در دسترس و از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته انجام گرفت. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل اطلاعات جمعیت‌شناختی، شاخص‌های محیطی (محله زندگی و شرایط زیست‌محیطی)، میزان دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی بود. داده‌ها به‌صورت برخط از طریق سامانه پرس‌لاین گردآوری و با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شد. برای توصیف داده‌ها از آمار توصیفی و برای تحلیل رابطه بین متغیرها از رگرسیون لجستیک تک متغیره و چندمتغیره استفاده شد.<br> <strong>یافته‌ها: </strong>در مجموع، ۷۲/۳ درصد از شرکت‌کنندگان سلامت خود را در سطح &laquo;خوب&raquo; و بالاتر گزارش کردند. نتایج رگرسیون لجستیک چندمتغیره نشان داد که متغیرهای سن، طبقه اجتماعی، دسترسی به خدمات سلامت، و عوامل محیطی و محل زندگی، به‌طور معناداری با خودگزارشی سلامت نامطلوب مرتبط بودند.<br> <strong>نتیجه‌گیری: </strong>یافته‌های این مطالعه نشان داد که خودگزارشی سلامت شهروندان تهرانی، افزون بر ویژگی‌های فردی و اجتماعی-اقتصادی، با شرایط محیطی محله و دسترسی به خدمات بهداشتی-درمانی ارتباط معناداری دارد. بهبود دسترسی عادلانه به خدمات سلامت و ارتقای کیفیت محیط‌های شهری، به‌ویژه در مناطق کمتر برخوردار، می‌تواند نقش مهمی در کاهش نابرابری‌های سلامت و بهبود سلامت ادراک‌شده جمعیت ایفا کند.<span lang="FA" style="font-family:"B Nazanin""></span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Objective(s):</strong> Self-rated health (SRH) is a widely used indicator of population health that captures individuals&rsquo; overall assessment of their physical, psychological, and social well-being. Growing evidence suggests that health perceptions are shaped not only by individual characteristics but also by broader social and environmental contexts. Given the pronounced socioeconomic and spatial inequalities across Tehran, this study examined the association of environmental conditions and access to healthcare services with self-rated health among adults living in the city.<br> <strong>Methods:</strong> A cross-sectional study was conducted in 2025 among 400 adults residing in Tehran, Iran. Participants were recruited through convenience sampling and completed a researcher-developed online questionnaire. Data were collected on sociodemographic characteristics, social class, neighborhood environmental conditions, and access to healthcare services. Descriptive statistics were used to characterize the study population. Univariate and multivariable logistic regression analyses were performed to identify factors associated with poor self-rated health. Analyses were conducted using SPSS version 26.<br> <strong>Results:</strong> Overall, 72.3% of respondents reported good or very good health. In the adjusted model, age (OR=1.018, 95% CI: 1.003&ndash;1.034, P<0.001), social class (OR=3.660, 95% CI: 1.800&ndash;7.442, P=0.002), access to healthcare services (OR=1.113, 95% CI: 1.009&ndash;1.229, P=0.003), and neighborhood environmental conditions (OR=0.893, 95% CI: 0.799&ndash;0.999, P=0.004) were independently associated with self-rated health. Individuals from lower social classes, those experiencing poorer access to healthcare, and those living in less favorable environmental conditions exhibited higher odds of reporting poor health.<br> <strong>Conclusion:</strong> The findings underscore the importance of social and environmental determinants in shaping health perceptions among urban populations. Beyond individual-level characteristics, inequities in access to healthcare services and neighborhood environmental quality appear to play a significant role in self-rated health. Policies aimed at improving urban living conditions and promoting equitable access to healthcare may contribute to reducing health disparities and enhancing population health in metropolitan settings.<br> <br> <span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span><br> &nbsp;</div> خودگزارشی سلامت؛ عوامل محیطی؛ دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی؛ نابرابری در سلامت؛ تهران Keywords: Self-rated health, Social determinants of health, Environmental factors, Healthcare access, Health inequalities, Tehran. 0 0 http://payeshjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-2615-3&slc_lang=fa&sid=1 Tahereh Rostami-Kateshali طاهره رستمی کتشالی 100319475328460039361 100319475328460039361 No Department of Social Sciences, Faculty of Literature, Humanities and Social Sciences, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه علوم اجتماعی دانشکده ادبیات، علوم انسانی و اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Ali Montazeri علی منتظری Montazeri@acecr.ac.ir 100319475328460039362 100319475328460039362 Yes Population Health Research Group, Health Metrics Research Center, Institute for Health Sciences Research, ACECR, Tehran, Iran گروه سلامت جامعه، مرکز تحقیقات سنجش سلامت، پژوهشکده علوم بهداشتی جهاددانشگاهی، تهران، ایران Forouzandeh ForouJafarzadepour فروزنده جعفرزاده پور jafarzade@acecr.ac.ir 100319475328460039363 100319475328460039363 No Department of Youth and Intergenerational Relations, Iranian Research Institute for Humanities and Social Studies, ACECR, Tehran, Iran گروه جوانان و مناسبات نسلی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی، جهاد دانشگاهی، تهران، ایران