fa الگوهای بکارگیری پزشکان خانواده در نظام‌های سلامت در دنیا: یک مرور حیطه ای سلامت همگانی Public Health مروری Systematic Reviw <div style="border:none black 1.0pt; padding:0cm 1.0pt 0cm 0cm"><div style="border:none black 1.0pt; padding:0cm 1.0pt 0cm 0cm; margin-right:19px; margin-left:28px"></div> <div style="border-right: 1pt black; padding: 0in; margin-right: 2px; margin-left: 29px; text-align: justify;"><strong>مقدمه: </strong>پزشک خانواده به‌عنوان رکن اصلی مراقبت‌های اولیه سلامت، نقش مهمی در ارتقای سلامت جامعه، کاهش هزینه‌های نظام سلامت و بهبود عدالت در دسترسی به خدمات دارد. با توجه به تنوع الگوهای به‌کارگیری پزشک خانواده و تأثیر آن بر کیفیت و کارایی خدمات، این مطالعه با هدف مرور و مقایسه الگو‌های مختلف به‌کارگیری پزشک خانواده در نظام‌های سلامت دنیا انجام شد.<span style="color:black"></span><span style="color:black"></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>مواد و روش کار:</strong> این پژوهش به روش مرور حیطه‌ای و بر اساس چارچوب شش‌مرحله‌ای <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">Arksey</span> و <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">O&rsquo;Malley</span> انجام گرفت. جستجوی منابع در پایگاه‌های معتبر فارسی و انگلیسی شامل <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">PubMed</span>، <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">Scopus</span>، <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">Web of Science</span>، <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">Wiley</span>، <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">Science Direct</span>، <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">Magiran</span> و <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">Google Scholar</span> انجام شد. مقالات واجد شرایط با معیارهای از پیش تعیین‌شده انتخاب و داده‌های کیفی با روش تحلیل موضوعی براون و کلارک و نرم‌افزار <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">MAXQDA</span> تحلیل گردید.<span style="color:black"></span><br> <strong>یافته‌ها:</strong> از میان ۵۰۶۹ مقاله شناسایی‌شده، ۵۳ مطالعه واجد شرایط وارد بررسی شد. هجده الگو به‌کارگیری پزشک خانواده شناسایی و در شش دسته اصلی شامل الگو‌های کلینیک‌محور، تیمی، قرارداد عملکرد، جامعه‌محور، تلفیقی و حمایت مالی دولت طبقه‌بندی گردید. مزایای اصلی این الگو‌ها شامل بهبود کارایی، دسترسی، کیفیت و عدالت سلامت بود. مهم‌ترین چالش‌ها در حوزه مدیریت، منابع انسانی و ارائه خدمات مشاهده شد. عوامل موفقیت به دو گروه داخلی (ساختاری) و خارجی (سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فناوری) تقسیم شدند.<span style="color:black"></span><br> <strong>نتیجه‌گیری: </strong>کارآمدی الگو‌های به‌کارگیری پزشک خانواده وابسته به ویژگی‌های ساختاری و زمینه‌ای هر نظام سلامت است. انتخاب الگو مناسب مستلزم توجه به منابع، سیاست‌ها و نیازهای جمعیتی است. یافته‌ها می‌تواند راهنمایی برای سیاست‌گذاران در بهینه‌سازی برنامه پزشک خانواده و تقویت مراقبت‌های اولیه باشد.<span style="color:black"></span></div> </div> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span> <div style="text-align: justify;"><strong>Objevtive(s):</strong>&nbsp;The family physician, as a cornerstone of primary health care, plays a vital role in improving community health, reducing healthcare costs, and promoting equity in access to services. Considering the diversity of family physician employment models and their impact on the quality and efficiency of healthcare services, this study aimed to review and compare various models of family physician employment across health systems worldwide.<br> <strong>Methods:</strong>&nbsp;This scoping review was conducted based on the six-stage framework of Arksey and O&rsquo;Malley. Relevant Persian and English sources were searched in major databases including PubMed, Scopus, Web of Science, Wiley, Science Direct, Magiran, and Google Scholar. Eligible articles were selected according to predefined inclusion criteria, and qualitative data were analyzed thematically using Braun and Clarke&rsquo;s approach with MAXQDA software.<br> <strong>Results:</strong>&nbsp;Of 5,069 identified articles, 53 studies met the inclusion criteria. Eighteen family physician employment models were identified and categorized into six main groups: clinic-based, team-based, performance contract, community-based, integrated, and government-financed models. The main advantages included improved efficiency, accessibility, quality, and health equity. The main challenges were found in management, human resources, and service delivery. Success factors were categorized as internal (structural) and external (political, economic, social, and technological).<br> <strong>Conclusion:</strong>&nbsp;The efficiency of family physician employment models depends on the structural and contextual characteristics of each health system. Selecting an appropriate model requires consideration of available resources, policies, and population needs. The findings can guide policymakers in optimizing family physician programs and strengthening primary health care.</div> پزشک خانواده, نظام سلامت, الگوی به‌کارگیری, مراقبت اولیه, مرور حیطه‌ای Family physician, health system, employment model, primary care, scoping review 0 0 http://payeshjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1380-5&slc_lang=fa&sid=1 Parvaneh Isfahani پروانه اصفهانی p.isfehani@gmail.com 100319475328460040898 100319475328460040898 No Department of Health Services Management, Faculty of Health, Zabol University of Medical Sciences, Zabol, Iran گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران Rasoul Corani Bahador رسول کرانی بهادر rasoul.bahador@gmail.com 100319475328460040899 100319475328460040899 No Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iranز گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Mahnaz Afshari مهناز افشاری mahnazafshar89@gmail.com 100319475328460040900 100319475328460040900 Yes Social Determinants of Health Research Center. Saveh University of Medical Sciences, Saveh, Iran. مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشکده علوم پزشکی ساوه، ساوه، ایران