fa دسترسی جغرافیایی به آزمایشگاه های تشخیص پزشکی در شهرهای شیراز، همدان و شوشتر: مطالعه مبتنی بر سیستم اطلاعات جغرافیایی توصیفی Descriptive <b>مقدمه:</b> توزیع عادلانه و دسترسی جغرافیایی به خدمات سلامت یکی از اهداف سیاستگذاران نظام سلامت است. در این راستا مطالعه ای تحت عنوان &quot;طراحی مدل دسترسی جغرافیایی به مراکز آزمایشگاهی تشخیص پزشکی کشور ایران&quot; در سال 1392 اجرا شد. مقاله حاضر به دستاوردهای استفاده از این مدل برای انتخاب مکان های استقرار آزمایشگاه های جدید تشخیص پزشکی در شهرهای شیراز، همدان و شوشتر پرداخته است.<br> <b>مواد و روش کار: </b>واحدهای تحت مطالعه شامل آزمایشگاه های تشخیص پزشکی مستقل (خارج از بیمارستان و درمانگاه) در داخل شهر بودند. تحلیل داده ها توسط تحلیل فضایی در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی با نرم افزار ArcGIS انجام شد.<br> <b>یافته ها: </b>طبق مدل دسترسی جغرافیایی، مکان زمین های بسیار مطلوب و مطلوب جهت استقرار آزمایشگاه های جدید در شهر های شیراز و همدان و شوشتر تعیین شدند. در زمان مطالعه حاضر، شهر شیراز دارای 64 آزمایشگاه مستقل بوده و امکان احداث حدود 241 آزمایشگاه جدید در شهر وجود داشت. مساحت زمین های بسیار مطلوب و مطلوب 22661 متر مربع برآورد شد که ظرفیت پذیرش حدود 120 آزمایشگاه جدید را در مکان های مناسب مقدور می نماید. بنابراین فقط 120 آزمایشگاه از 241 آزمایشگاه مورد نیاز شهر شیراز می توانند (در راستای توسعه افقی شهر) در این مکان ها مستقر شوند. شهر همدان دارای 24 آزمایشگاه مستقل بوده و امکان احداث حدود 143 آزمایشگاه جدید در شهر وجود داشت. مساحت زمین های بسیار مطلوب و مطلوب جهت استقرار آزمایشگاه های جدید در شهر همدان 130700 مترمربع برآورد شد که استقرار تمامی 143 آزمایشگاه مورد نیاز شهر را در این مکان های مناسب امکانپذیر می کند. شهر شوشتر در زمان مطالعه حاضر، دارای 3 آزمایشگاه مستقل بوده و امکان احداث حدود 9 آزمایشگاه جدید در شهر وجود داشت. مساحت زمین های بسیار مطلوب و مطلوب جهت استقرار آزمایشگاه های جدید در شهر شوشتر 36800 مترمربع برآورد شد که امکان استقرار تمامی 9 آزمایشگاه مورد نیاز شهر را در این مکان های مناسب مقدور می کند.<br> <b>بحث و نتیجه گیری: </b>استفاده از مدل دسترسی جغرافیایی می تواند مکان یابی آزمایشگاه های جدید تشخیص پزشکی را در بسیاری از شهرهای کشور ممکن نماید. نتایج مکان یابی باید توسط بازدیدهای میدانی با واقعیات شهر انطباق یابد. <b>Objective (s):</b> Equity in distribution of health services is one of the goals of health policy makers. Thus, an study entitled &ldquo;modeling geographical access to medical laboratory services in Iran&rdquo; was conducted in 2014. The present article is a case study using this model for site selection of new medical laboratories in Shiraz, Hamadan and Shushtar cities, Iran.<br> <b>Methods: </b>The study units included medical laboratories located within the city borders but outside of hospital and clinic settings. The main analysis task was layer and maps creation based on Geographic Information System (GIS). Spatial analysis performed using the ArcGIS software.<br> <b>Results:</b> According to the geographical accessibility model, total area of lands valued as excellent and good for the establishment of new laboratories (outside of hospital and clinic settings) were identified in Shiraz and Hamadan and Shushtar. In Shiraz, at the time of present study, there were 64 medical laboratories outside of hospitals and clinics and there was possibility of construction of approximately 241 new laboratories in the city. The total area of lands valued as excellent and good for the establishment of new laboratories were about 2661 square meters. Therefore it was possible to establish 120 out of 241 new medical laboratories in the horizontal expansion of the city in these lands in Shiraz. In Hamadan, there were 24 medical laboratories outside of hospitals and clinics and there was possibility of construction of approximately 143 new laboratories in the city. The total area of lands valued as excellent and good for the establishment of new laboratories were about 130700 square meters. Therefore, it was possible to establish all proposed new medical laboratories in these lands in Hamadan. In Shushtar, there were 3 medical laboratories outside of hospitals and clinics and it was possibility of construction of approximately 9 new laboratories in the city. The total area of lands valued as excellent and good for the establishment of new laboratories were about 36800 square meters. Therefore it was possible to establish all proposed new medical laboratories in these lands in Shushtar.<br> <b>Conclusion:</b> It is possible to use geographical accessibility model for site selection of new medical laboratories in cities. The accuracy of selected sites should be confirmed with field visits. آزمایشگاه تشخیص پزشکی, سیستم اطلاعات جغرافیایی, دسترسی جغرافیایی, شهر شیراز, شهر همدان, شهر شوشتر, ایران Medical Laboratory, Geographical Information Systems (GIS), Geographical accessibility, Shiraz city, Hamadan city, Shushtar city, Iran 474 500 http://payeshjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-10-76&slc_lang=fa&sid=1 Jila Sadighi ژیلا صدیقی 10031947532846004834 10031947532846004834 Yes Health Metrics Research Center, Institute for Health Sciences Research, ACECR, Tehran, Iran مرکز تحقیقات سنجش سلامت، پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران Ali Hosseini علی حسینی 10031947532846004835 10031947532846004835 No Department of Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران Kazem Mohammad کاظم محمد 10031947532846004836 10031947532846004836 No Department of Epidemiology and Biostatistics, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran 3. گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Saeed Mahdavi سعید مهدوی 10031947532846004837 10031947532846004837 No Reference Health Laboratories Research Center, Ministry of Health and Medical Education, Iran 4. آزمایشگاه مرجع سلامت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ایران Siamak Mirab Samiee سیامک میراب سمیعی 10031947532846004838 10031947532846004838 No Reference Health Laboratories Research Center, Ministry of Health and Medical Education, Iran آزمایشگاه مرجع سلامت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ایران Nooshafarin Safadel نوش آفرین صفادل 10031947532846004839 10031947532846004839 No Deputy of Architecture & Urban Planning, Ministry of Roads and Urban Development, Iran آزمایشگاه مرجع سلامت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ایران Vahid Banaei وحید بنائی 10031947532846004840 10031947532846004840 No Health Metrics Research Center, Institute for Health Sciences Research, ACECR, Tehran معاونت شهرسازی و معماری ، وزارت راه و شهرسازی، ایران Rahele Rostami راحله رستمی 10031947532846004841 10031947532846004841 No Bureau of Laboratories, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran مرکز تحقیقات سنجش سلامت، پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران Leila Haydari لیلا حیدری 10031947532846004842 10031947532846004842 No Bureau of Laboratories, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran اداره امور آزمایشگاه ها، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شیراز، شیراز، ایران Fatemeh Gorjikhah فاطمه گرجی‌خواه 10031947532846004843 10031947532846004843 No Bureau of Laboratories, Ahvaz University of Medical Sciences, Shshtar, Iran اداره امور آزمایشگاه ها، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی همدان، همدان، ایران Maryam Mansoori مریم منصوری 10031947532846004844 10031947532846004844 No اداره امور آزمایشگاه ها، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی اهواز، شوشتر، ایران