fa چهارچوب نظری پایگاه تحقیقات جمعیت: بستری برای اجرای برنامه های ارتقای سلامت توصیفی Descriptive اکنون چندین سال از تاسیس و فعالیت پایگاه های تحقیقات جمعیت در سراسر کشور می گذرد و طی این مدت، پایگاه ها در حیطه عمل به موفقیت هایی دست یافته اند. با این حال پیش زمینه نظری این فعالیت ها به بحث و بررسی بیشتری نیاز دارد. همچنین، چهارچوب نظری که پایگاه های هر یک از دانشگاه های علوم پزشکی برای فعالیت های خود اتخاذ کرده اند، به دقت تبیین نشده و یا به دیگران به درستی انتقال پیدا نکرده است. رسالت این پایگاه ها ارتقای مهارت های مردم، دانشگاه و سایر نهادهای مدنی در جهت توسعه انسانی از طریق مشارکت همه جانبه در ارتقای سلامت است. لذا به نظر می رسد مناسب است شیوه های عملی درگیر شدن این پایگاه ها در برنامه های ارتقای سلامت در چهارچوب منظمی ارایه گردد. پایگاه تحقیقات جمعیت دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز همگام با پایگاه های سایر دانشگاه های علوم پزشکی، ضرورت وجود یک چهارچوب نظری را برای جهت دادن به فعالیت ها و دستاوردهای پایگاه و در نتیجه مستحکم کردن موقعیت آن بیش از پیش درک کرده است. این پایگاه، رویکرد برنامه ریزی شده به سلامت جامعه (Planned approach to community health: PATCH) را به عنوان چهارچوبی مناسب برای شکل دادن به فعالیت های خود در جهت دستیابی به اهداف کلی و اختصاصی پایگاه در منطقه 17 شهرداری تهران انتخاب کرده است و سعی دارد نتایج عملی و دستاوردهای خود را در این رابطه به سایر پایگاه ها انتقال دهد. رویکرد برنامه ریزی شده به سلامت جامعه از 5 مرحله اجرایی تشکیل شده است: 1) بسیج جامعه، 2) ساماندهی اطلاعات و نیازسنجی، 3) اولویت بندی مشکلات، 4) طراحی برنامه جامع مداخله و 5) ارزشیابی. در این گفتار، اجزا و مراحل رویکرد برنامه ریزی شده به سلامت به تفصیل توضیح داده شده و نمونه ای عملی از نحوه اجرای این فرآیند در قالب یکی از طرح های تصویب شده در پایگاه تحقیقات جمعیت در دانشگاه علوم پزشکی تهران ارایه شده است. این طرح با عنوان ارزیابی مداخله آموزشی با مشارکت مردم در ارتقای وضعیت بهداشتی عرضه مواد غذایی در پایگاه تحقیقات جمعیت-منطقه 17 مثالی از طرح های این پایگاه است که بر مبنای PATCH طراحی و اجرا شده است. Several years have passed since the establishment of population research centers all over the country. During the course of their activities, these centers have had numerous practical achievements. Still, the theoretical background of these activities needs further discussion. Moreover, the conceptual framework that centers in each of the medical universities have chosen for their activities is not explicitly defined and is not clearly communicated to other centers. The population research center in Tehran university of medical sciences, like other centers, has understood the necessity of a common conceptual framework to direct the activities of the center and to strengthen its position. The population center in Tehran university has chosen “Planned approach to community health” (PATCH) as the framework to direct its activities in order to achieve its goals and objectives in Tehran’s 17th municipal district. The center tries to convey its practical experience and achievements to other population centers. The planned approach to community health is composed of 5 practical steps: 1) Community mobilization 2) Needs assessment 3) Priority setting 4) Development of a comprehensive interventional plan and 5) Evaluation. In this article, the components and practical steps of planned approach to community health are explained in detail and an actual example of the implementation of the whole process is presented in the form of a project carried out by Tehran university of medical sciences. This project is entitled “Evaluation of an educational intervention accompanied by community participation to promote hygienic distribution of food in zone 17-covered by the population research center”. The aforementioned project is one of the many programs designed and carried out according to PATCH. چهارچوب نظری, پایگاه تحقیقات جمعیتی, ارتقای سلامت Conceptual framework, Population research center, Health promotion 81 89 http://payeshjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-10-754&slc_lang=fa&sid=1 Majd Zadeh SR سیدرضا مجدزاده 10031947532846004260 10031947532846004260 Yes Jamshidi E انسیه جمشیدی 10031947532846004261 10031947532846004261 No Ghajarieh Sepanlou S صدف قاجاریه سپانلو 10031947532846004262 10031947532846004262 No Vafaei Zonooz A عباس وفایی زنوز 10031947532846004263 10031947532846004263 No Shahandeh Kh خندان شاهنده 10031947532846004264 10031947532846004264 No Kamali SH سیدحمید کمالی 10031947532846004265 10031947532846004265 No Efat Panah MR محمدجواد محسنی 10031947532846004266 10031947532846004266 No Zarin Ara AR محمدرضا عفت پناه 10031947532846004267 10031947532846004267 No Larijani B علیرضا زرین آرا 10031947532846004268 10031947532846004268 No باقر لاریجانی 10031947532846004269 10031947532846004269 No