fa مرور دامنه‌ای مداخلات اجتماع‌محور در پیشگیری و کنترل اچ آی وی/ایدز سلامت همگانی Public Health مروری Systematic Reviw <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه: </strong>با وجود اجرای برنامه جهانی ۹۵-۹۵-۹۵ برای مهار ایدز، دستیابی به این اهداف به‌ویژه در ایران با چالش‌هایی همراه است. در کنفرانس‌های بین‌المللی ارتقای سلامت، بر تقویت اقدام جمعی به‌عنوان راهبردی کلیدی برای تحقق سلامت برای همه تاکید شده است. این مطالعه با هدف بررسی مداخلات اجتماع‌محور در پیشگیری و کنترل ایدز، به مرور دامنه‌ای مطالعات انجام‌شده در این زمینه پرداخته است.<span style="font-family:Traditional"></span><br> <strong>مواد و روش کار: </strong>این مطالعه یک مرور دامنه&shy; ای بود که با استفاده از روش پنج ‌مرحله‌ای آرکسی و امالی انجام شد. جستجوی مطالعات در دو پایگاه PubMed و Google scholar و با تمرکز بر مطالعاتی که از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ و به زبان انگلیسی منتشر شده، صورت گرفت. تنها مطالعات دارای متن کامل که به روش تجربی یا نیمه تجربی انجام شده و اثربخشی یک مداخله اجتماع محور را بر پیشگیری و کنترل ایدز ارزیابی کرده بودند، بررسی شدند. جهت ارزیابی کیفی مطالعات از دو ابزارRoB۲ &nbsp;و ROB۲ CRT استفاده گردید. میزان مشارکت اجتماع نیز با طیف مشارکت عمومی IAP۲ بررسی شد.<br> <strong>یافته&shy; ها: </strong>از مجموع ۲۸۰ مطالعه یافت شده، ۱۵ مطالعه مورد بررسی قرار گرفت. بیشتر مطالعات بر مداخلاتی با هدف کنترل بیماری ایدز (تشخیص به موقع و درمان) متمرکز بودند. در مطالعات، مداخلات متنوعی از آموزش و مشاوره تا برگزاری جشنواره&shy;های خیابانی و توزیع کیت&shy;های آزمایش درب منزل اجرا شده بود. در اکثر مطالعات همتایان بخشی از اجرای مداخله را برعهده داشتند. تمام مطالعات درجات مختلفی از اثربخشی مداخلات را در دستیابی به اهداف خود گزارش کرده بودند. میزان مشارکت جامعه در سطح &laquo;درگیر کردن&raquo; و &laquo;همکاری&raquo; ارزیابی گردید. همچنین مشوق‌های مالی به‌عنوان ابزاری موثر برای افزایش مشارکت معرفی شده‌اند.<br> <strong>نتیجه گیری: </strong>نتایج این مطالعه نشان داد که طراحی مداخلات اجتماع‌محور، همراه با مشارکت فعال جامعه و استفاده از مشوق‌ها، می‌تواند به‌طور مؤثری به دستیابی به اهداف برنامه&shy; های پیشگیری و کنترل ایدز در ایران کمک کند.<span style="color:#212121"></span></div> <p style="text-align: justify;"><strong>Objective(s):</strong> Despite the implementation of the global 95-95-95 strategy to control the HIV epidemic, achieving these targets&mdash;particularly in Iran&mdash;remains challenging. International health promotion conferences have emphasized strengthening community action as a key strategy to realize the goal of &ldquo;health for all.&rdquo; This study aimed to identify and analyze community-based interventions for HIV prevention and control by conducting a scoping review of relevant literature.<br> <strong>Methods:</strong> This study is a scoping review conducted using the five-step framework proposed by Arksey and O&rsquo;Malley. A systematic search was carried out in PubMed and Google Scholar, focusing on English-language studies published between 2019 and 2024. Only full-text studies with experimental or quasi-experimental designs that evaluated the effectiveness of a community-based intervention in HIV prevention or control were included. The quality of the included studies was assessed using the RoB2 tool for individually randomized trials and the RoB2 CRT tool for cluster randomized trials. Community participation was evaluated using the IAP2 Public Participation Spectrum.<br> <strong>Results:</strong> A total of 280 studies were initially identified, of which 15 met the inclusion criteria and were reviewed. Most studies focused on interventions aimed at HIV control, such as early diagnosis and treatment. The interventions included a wide range of activities, from education and counseling to street festivals and door-to-door distribution of HIV test kits. In most studies, peers were actively involved in delivering the interventions. All studies reported varying degrees of effectiveness in achieving their intended outcomes. Community participation was generally at the levels of &quot;involvement&quot; and &quot;collaboration.&quot; Financial incentives were frequently highlighted as effective tools to enhance engagement.<br> <strong>Conclusion:</strong> This review suggests that community-based interventions, particularly those involving active community participation and incentive mechanisms, can effectively contribute to achieving HIV prevention and control goals in Iran.<br> &nbsp;</p> مداخلات اجتماع محور, ارتقای سلامت, ایدز, HIV, پیشگیری, کنترل, مرور دامنه ای Community based interventions, Health Promotion, AIDS, HIV, Prevention, Control, Scoping review 0 0 http://payeshjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1374-3&slc_lang=fa&sid=1 Narguess Abdipour نرگس عبدی پور narguess.abdipour@gmail.com 100319475328460040896 100319475328460040896 No Research Institute for Health Sciences and Environment, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran. پژوهشکده علوم بهداشتی و محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Nastaran Keshavarz Mohammadi نسترن کشاورز محمدی n_keshavarz@yahoo.com 100319475328460040897 100319475328460040897 Yes Department of Public Health, School of Health and Safety, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران