fa تعیین کارایی فنی بیمارستان‌های استان آذربایجان غربی با استفاده از روش تحلیل پوششی داده‌ها اقتصاد سلامت Health Economic توصیفی Descriptive <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> بیمارستان‌ها به عنوان بزرگترین و پرهزینه ترین واحد عملیاتی نظام بهداشت و درمان دارای اهمیت زیادی هستند. میزان کارایی می‌تواند معیاری برای سنجش عملکرد و بهره‌وری مصرف منابع در این مراکز باشد. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی کارایی فنی بیمارستان‌های استان آذربایجان غربی با استفاده از شیوه تحلیل پوششی داده‌ها طراحی و اجرا شد.<br> <strong>مواد و روش کار:</strong> این پژوهش از نوع توصیفی و مقطعی بود که در آن کارایی کلیه بیمارستان‌های استان آذربایجان غربی مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. داده‌های مورد نیاز برای سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰، با استفاده از چک لیست از واحد آمار و فناوری اطلاعات سلامت معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی استان جمع‌آوری گردید. برای محاسبه کارایی فنی بیمارستان‌ها از روش تحلیل پوششی داده‌ها مبتنی بر نهاده با فرض بازدهی متغیر به مقیاس استفاده شد. متغیرهای نهاده شامل تعداد پزشک، تعداد کادر پرستاری، تعداد سایر پرسنل و تعداد تخت فعال، و متغیرهای ستانده شامل تعداد مراجعان سرپایی، تعداد ترخیص شدگان، درصد اشغال تخت و تعداد اعمال جراحی بود. از نرم افزار &nbsp;Deap ۲.۱به منظور تحلیل داده‌ها استفاده گردید.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> میانگین کارایی فنی، مدیریتی و مقیاس بیمارستان‌های مورد مطالعه، به ترتیب ۰/۸۵۹ ،۰/۹۵۶ و ۰/۸۹۹ اندازه‌گیری شد. به صورت میانگین، ظرفیت ارتقای کارایی فنی به میزان ۱۴ درصد وجود داشت. این مطالعه همچنین نشان داد که با استفاده بهینه از عوامل تولید، به‌ویژه نیروی انسانی شامل پزشکان و پرستاران، می‌توان کارایی مراکز درمانی در استان مرزی آذربایجان غربی را از طریق برنامه‌ریزی‌های مدیریتی و اقتصادی به سطوح بالاتری ارتقا داد. این اقدام می‌تواند به بهره‌وری بیشتر خدمات و توزیع عادلانه‌تر امکانات سلامت در بین جمعیت منجر شود.<br> <strong>نتیجه‌گیری: </strong>بیمارستان‌هایی که کارایی کمتری داشتند، برای افزایش کارایی خود می‌توانند از بیمارستان‌های کارا و مرجع الگوبرداری نمایند. مدیران دانشگاه و مدیران بیمارستان‌ها می‌توانند با انجام جابجایی سرمایه‌های انسانی مازاد میان مراکز درمانی مختلف و بکارگیری مدیران شایسته و دارای تحصیلات مرتبط با مدیریت در علوم سلامت، در مسیر افزایش کارایی بیمارستان‌های مورد مطالعه گام‌های مناسبی بردارند.<br> <span lang="FA" style="font-family:"B Nazanin""></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Objective(s):</strong> Hospitals, as the largest and most expensive operational units of the health system, hold significant importance. Efficiency can be a measure of performance and resource productivity in these centers. This study aimed to evaluate the technical efficiency of hospitals in West Azerbaijan Province using the Data Envelopment Analysis (DEA) method.<br> <strong>Methods: </strong>This descriptive and cross-sectional research measured the efficiency of all hospitals in West Azerbaijan Province over the period from 2018 to 2021. The necessary data for this period were collected using a checklist from the Statistics and Health Information Technology Unit of the Deputy of Treatment at the University of Medical Sciences of the province. To calculate the technical efficiency of hospitals, input-oriented DEA with variable returns to scale was employed. Input variables included the number of doctors, nursing staff, other personnel, and active beds, while output variables comprised the number of outpatient visits, discharges, bed occupancy rate, and number of surgeries. The analysis was performed using Deap 2.1 software.<br> <strong>Results:</strong> The average technical, managerial, and scale efficiency of the hospitals under study were 0.859, 0.956, and 0.899, respectively. On average, there was a 14% potential for improving technical efficiency. The study also indicated that with the same production factors, particularly the inputs of doctors and nurses, the efficiency of the healthcare centers in the border province of West Azerbaijan could be significantly enhanced through managerial and economic planning, thereby making their outputs more productive for the equitable benefit of the population from health services.<br> <strong>Conclusion:</strong> Hospitals with lower efficiency can increase their efficiency by benchmarking against efficient and reference hospitals. University and hospital managers can take appropriate steps toward increasing the efficiency of the studied hospitals by reallocating surplus human resources among different healthcare centers and employing qualified managers with relevant education in health sciences management.</div> کارایی, بیمارستان, تحلیل پوششی داده‌ها, آذربایجان غربی Efficiency, Hospital, Data Envelopment Analysis, West Azerbaijan 789 802 http://payeshjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-568-4&slc_lang=fa&sid=1 Majid Babaei مجید بابائی babaeii.m@umsu.ac.ir 100319475328460037817 100319475328460037817 No Department of Economic Sciences, Faculty of Economics and Management, Urmia University, Urmia, Iran گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Farinaz Moghadasi فریناز مقدسی farinazmoghaaddasi@gmail.com 100319475328460037818 100319475328460037818 No Department of Health Economics and Management, Faculty of Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Hasan Yusefzadeh حسن یوسف زاده Yusseffzadeh.h@gmail.com 100319475328460037819 100319475328460037819 No Social Determinants of Health Research Center, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران Javad Mirza Aghazadeh جواد میرزاآقازاده aghzaadeh.jj@gmail.com 100319475328460037820 100319475328460037820 No Department of Neurosurgery, School of Medicine, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran گروه جراحی مغز و اعصاب، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران Yaghoub Yousefi یعقوب یوسفی Youusefi.economics@yahoo.com 100319475328460037821 100319475328460037821 No Social Determinants of Health Research Center, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، ارومیه، ایران Mohammadreza Sheikhy-Chaman محمدرضا شیخی چمان urmialord@gmail.com 100319475328460037822 100319475328460037822 Yes Department of Health Services Management, Health Economics Policy Research Center, TeMS.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، مرکز تحقیقات سیاست‌گذاری اقتصاد سلامت، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران