fa نقش عوامل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بر بار سرطان های شایع در دنیا: مدل پانل پویا مولفه های اجتماعی سلامت Social Determinants of Health توصیفی Descriptive <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> سرطان یکی از اصلی ترین دلایل بیماری زایی و مرگ در دنیاست و بار مالی سنگینی را به نظام سلامت تحمیل می کند. علاوه بر وراثت، عوامل اقتصادی-اجتماعی نیز بر بار سرطان ها موثر هستند؛ از این رو مطالعه حاضر با هدف بررسی نقش تعیین کننده های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بر بار سرطان های شایع در کشورهای جهان انجام شد.<span dir="LTR" style="font-family:"Times New Roman","serif""></span><br> <strong>مواد و روش کار: </strong>در این مطالعه از سامانه داده سازمان های بین المللی جهت جمع آوری داده های مربوط به میزان بروز و مرگ سرطان های ریه، روده بزرگ، معده، سینه و پانکراس (متغیرهای وابسته)، متغیر خطر سلامت، کیفیت نهادی، سطح تحصیلات، نرخ شهر نشینی و هزینه های کل سلامت (متغیرهای مستقل) برای ۱۵۸ کشور از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۰ استفاده شد. با توجه به درونزایی متغیرهای وابسته، با استفاده از مدل پانل پویا و برآوردگر گشتاورهای تعمیم یافته ضرایب برآورد گردید. از نرم افزار STATA۱۷ جهت تخمین مدل استفاده شد. <span dir="LTR" style="font-family:"Times New Roman","serif""></span><br> <strong>یافته ها:</strong> کیفیت نهادی با بروز همه سرطان ها ارتباط مثبت اما با مرگ ناشی از سرطان ها ارتباط منفی نشان داد.کیفیت نهادی به ترتیب بر سرطان ریه، سینه و معده بالاترین تاثیر را داشت. شاخص خطر سلامت ارتباط مثبتی با بروز و مرگ همه سرطان ها داشت. این تاثیر بر سرطان ریه بیش از سایر سرطان ها بود. تاثیر تحصیلات و کل هزینه های سلامت بر سرطان های مختلف متفاوت بود. نرخ شهرنشینی تاثیر مثبتی بر برزو و مرگ همه سرطان ها داشت. همچنین تولید ناخالص داخلی تاثیر منفی بر نرخ بروز و مرگ همه سرطان ها نشان داد.<strong><span dir="LTR" style="font-family:"Times New Roman","serif""></span><br> نتیجه گیری:</strong> یافته ها نشان داد عوامل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی بیرون از بخش سلامت بیشترین تاثیر را بر بروز و مرگ سرطان دارند. غیر از میزان مواجهه با عوامل خطر سلامتی که طبق انتظار بیشترین تاثیر را بر بروز و مرگ سرطان ها داشتند، کیفیت نهادی به عنوان شاخصی از وضعیت حکمرانی، و تولید ناخالص داخلی به عنوان شاخصی از وضعیت اقتصادی بیشترین تاثیر را بر سرطان ها نشان دادند. شایان ذکر است هزینه های سلامت نه تنها تاثیر منفی بر ابتلا و میرایی سرطان ها نداشته است بلکه در برخی موارد تاثیر مثبت نیز داشت. این نشان دهنده عدم کارایی تخصیص منابع در بخش سلامت است.&nbsp;</div> <div id="gtx-trans" style="position: absolute; left: 995px; top: 353.312px;"><div class="gtx-trans-icon"></div></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Objective(s): </strong>To estimate the role of political, economic and social factors on the burden of prevalent cancers in the world.<br> <strong>Methods:</strong> Data related to the incidence and death rates of lung, colon, stomach, breast, and pancreatic cancers (dependent variables), exposure values to risk factors, institutional quality, education level, urbanization rate and total health expenditure (independent variables) were used for 158 countries from 2001 to 2020 (n=3160). The dynamic panel model using the generalized method of moments (GMM) by STATA17 was estimated.<br> <strong>Results: </strong>Institutional quality showed a positive relationship with the incidence of all cancers, but a negative relationship with cancer-related deaths (P<0.05). It has the highest impact on incidence and deaths from lung, breast and stomach cancer, respectively. exposure values to risk factors had a positive relationship with the incidence and deaths of all cancers (P<0.05). This effect on lung cancer was more than other cancers. The effect of education and total health expenditure on different cancers was different. The urbanization rate had a positive effect on the all cancers (P<0.05). Also, GDP showed a negative effect on the incidence and death rates of all cancers (P<0.05).<br> <strong>Conclusion: </strong>The findings showed that political, economic and social factors outside the health sector have the greatest impact on the incidence and deaths of cancers. Apart from exposure to risk factors, which as expected had the greatest impact on the incidence and deaths of cancers, institutional quality as an indicator of governance status, and GDP as an indicator of economic status showed the greatest impact on cancers. It is worth noting that health expenditure has not only had a negative impact on the incidence and deaths of cancers, but in some cases also had a positive impact. This suggests the inefficiency of resource allocation in the health sector.</div> کیفیت نهادی, تعیین کننده های اقتصادی اجتماعی, سرطان, میزان مرگ, میزان بروز Social Determinants of Health, Neoplasms, Incidence, Mortality, Risk Factors 617 625 http://payeshjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-1940-1&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Hadipour علیرضا هادی پور alireza.hadipour075@gmail.com 100319475328460036604 100319475328460036604 No Health Human Resources Research Center, School of Health Management and Information Sciences, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran مرکز تحقیقات منابع انسانی سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Sedighe Sadat Tabatabaei Far صدیقه سادات طباطبایی فر tabatabaeisedigheh20@gmail.com 100319475328460036605 100319475328460036605 No Student Research Committee, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Sahar Akrami سحر اکرمی akrami.sahar.19@gmail.com 100319475328460036606 100319475328460036606 No Institute of Biotechnology, Shiraz University, Shiraz, Iran پژوهشکده بیوتکنولوژی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Bayati Mohsen محسن بیاتی bayatim66@gmail.com 100319475328460036607 100319475328460036607 Yes Health Human Resources Research Center, School of Health Management and Information Sciences, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran مرکز تحقیقات منابع انسانی سلامت، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران