fa دسترسی جغرافیایی به مراکز آزمایشگاهی تشخیص پزشکی کشور ایران: طراحی مدل دسترسی (مکان یابی و تعداد آزمایشگاه ها) توصیفی Descriptive پیشرفت های اخیر در خصوص جغرافیای سلامت منجر به شناخت بیشتر نقش مکان یابی و توزیع جغرافیایی مراکز ارائه خدمات تشخیصی و درمانی جهت دسترسی جمعیتی به این خدمات شده است. در این راستا مطالعه ای تحت عنوان &quot;طراحی مدل دسترسی جغرافیایی به مراکز آزمایشگاهی تشخیص پزشکی کشور ایران&quot; اجرا شد که مقاله حاضر به معرفی مدل مذکور پرداخته است. جزئیات روش شناسی این مطالعه در مقاله دیگری ارائه شده است. بطور خلاصه، واحدهای تحت مطالعه شامل آزمایشگاه های تشخیص پزشکی مستقر در داخل محدوده شهر بوده که در حوزه درمان تا انتهای سال 1391 فعال بودند. این مطالعه در شهرهای نمونه شامل تکاب، شوشتر، شیراز، ‌قم و همدان انجام شده است. تحلیل داده ها با استفاده از نظرات کارشناسی صاحب نظران و با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در نرم افزار ArcGIS و تجزیه و تحلیل اختصاصی Spatial analysis انجام شد. طبق نتایج مطالعه، اجزای اصلی مدل دسترسی جغرافیایی به مراکز آزمایشگاه تشخیص پزشکی شامل &quot;مکان یابی مراکز&quot; و &quot;کمیت مراکز&quot; است. کمیت مراکز وابسته به &quot;سرانه های زمین شهری&quot; بوده و مکان یابی مراکز شامل اجزای &quot;تراکم جمعیت&quot;، &quot;شعاع دسترسی&quot;، &quot;ایمنی محل استقرار&quot;، &quot;سازگاری با کاربری های هم جوار&quot;، &quot;حفاظت از محیط زیست&quot;، &quot;مجاورت با زمین های قابل ساخت&quot; و &quot;دسترسی به معابر&quot; بدست آمد. مدل پیشنهادی می تواند الگویی برای مکان یابی آزمایشگاه ها در تمامی شهرهای کشور و همچنین الگویی برای مکان یابی سایر مراکز تشخیصی و درمانی باشد. با این وجود انطباق این مدل برای شهرهایی با مساحت کوچک، نیازمند دقت بیشتر است. نتایج مکان یابی آزمایشگاه ها باید توسط بازدید و پیمایش های میدانی یا توسط نظرات کارشناسان بومی با واقعیات شهر انطباق یابد زیرا برخی عوامل مانند مسائل حقوقی و اقتصادی زمین، در امکان کاربرد برخی مکان های پیشنهادی تاثیر گذار خواهد بود. <div style="text-align: justify;"><strong>Objective (s):</strong> Recent advances in health geography lead to more understanding of the role of the geographical distribution and location of health services. In order to reduce the social inequalities, there have been several attempts to measure geographical access to health services. The present study was carried out to assess modeling geographical access to medical laboratory services in Iran.<br> <strong>Methods:</strong> The detailed methodology was reported elsewhere. In brief, study units includeded medical laboratories which were active by the end of March 2013 and located within the city borders. A selected number of cities were included in the study. Data were analyzed using experts&rsquo; opinions and using Geographic Information System (GIS). In addition, spatial analysis performed using ArcGIS.<br> <strong>Results:</strong>This model included two main domains: &lsquo;site selection&rsquo; and &lsquo;the number of centers&rsquo;. The number of centers was dependent upon the urban land use per capita and the site selection consisted of seven elements including population density, distance to service, safety, land use compatibility with neighbors, environmental protection, neighbor to non-constructed land and access to roads.<br> <strong>Conclusion:</strong> The proposed model can be fit for selecting sites for medical laboratories in all cities and as well as for locating other medical centers in Iran. However, one should be careful for using the model for site selection in cities with small area. The accuracy of selected sites should be confirmed with field visits and opinions of local experts, because some factors such as economic and legal issues influences the possibility of the usage of proposed lands.<br> &nbsp;</div> آزمایشگاه تشخیص پزشکی, دسترسی جغرافیایی, برنامه ریزی کاربری اراضی شهری, تحلیل فضایی, سیستم اطلاعات جغرافیایی, ایران Medical Laboratory, Geographical accessibility, Urban land use planning, Spatial analysis, Geographical Information Systems (GIS), Iran 537 553 http://payeshjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-10-196&slc_lang=fa&sid=1 Jila Sadighi ژیلا صدیقی 10031947532846008396 10031947532846008396 Yes Health Metrics Research Center, Iranian Institute for Health Sciences Research, ACECR, Tehran, Iran مرکز تحقیقات سنجش سلامت، پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران Ali Hosseini علی حسینی 10031947532846008397 10031947532846008397 No Department of Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران Kazem Mohammad کاظم محمد 10031947532846008398 10031947532846008398 No Department of Epidemiology and Biostatistics, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Saeed Mahdavi سعید مهدوی 10031947532846008399 10031947532846008399 No Reference Health Laboratories Research Center, Ministry of Health and Medical Education, Iran آزمایشگاه مرجع سلامت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ایران Siamak Mirab Samieearnaq سیامک میراب سمیعی 10031947532846008400 10031947532846008400 No Reference Health Laboratories Research Center, Ministry of Health and Medical Education, Iran آزمایشگاه مرجع سلامت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ایران Nooshafarin Safadel نوش آفرین صفادل 10031947532846008401 10031947532846008401 No Reference Health Laboratories Research Center, Ministry of Health and Medical Education, Iran آزمایشگاه مرجع سلامت، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ایران Vahid Banaei وحید بنایی 10031947532846008402 10031947532846008402 No Deputy of Architecture & Urban Planning, Ministry of Roads and Urban Development, Iran معاونت شهرسازی و معماری ، وزارت راه و شهرسازی، ایران Katayoun Jahangiri کتایون جهانگیری 10031947532846008403 10031947532846008403 No Health Metrics Research Center, Iranian Institute for Health Sciences Research, ACECR, Tehran, Iran مرکز تحقیقات سنجش سلامت، پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران Rahele Rostami راحله رستمی 10031947532846008404 10031947532846008404 No Health Metrics Research Center, Iranian Institute for Health Sciences Research, ACECR, Tehran, Iran مرکز تحقیقات سنجش سلامت، پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران Ziba EslamiNejad زیبا اسلامی نژاد 10031947532846008405 10031947532846008405 No Bureau of Laboratories, Urmia University of Medical Sciences, Iran اداره امور آزمایشگاه ها، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ارومیه (شهر تکاب)