fa مطالعه ثانویه سیمای سلامت ایرانیان بر اساس مدل مفهومی درخت اجتماعی سلامت سلامت همگانی Public Health توصیفی Descriptive <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> اندازه گیری و پایش سلامت اولین گام در ارتقای سلامت است که با بررسی چندبعدی سلامت امکان پذیر می گردد. هدف این مطالعه بررسی سیمای سلامت کشور ایران با بهره گیری از مدل یک مدل مفهومی بومی بود.<br> <strong>مواد و روش کار:</strong> این مطالعه یک مطالعه مروری اسناد و داده های منتشر شده در خصوص سلامت و تعیین کننده های آن بود که در سال ۱۴۰۳ انجام شد. در این گزارش از مدل مفهومی&quot;درخت اجتماعی سلامتی&quot; به عنوان چارچوبی برای جمع آوری و سازمان دهی و گزارش داده ها استفاده گردید. داده ها پس از جمع آوری با نظرات صاحبنظران تکمیل و تایید اعتبار گردید.<br> <strong>یافته ها: </strong>در این مقاله شاخص های سطح میوه و شاخه مدل مفهومی&quot;درخت اجتماعی سلامتی&quot; بررسی شد. شاخص های سطح میوه، سطح سلامت و وضعیت زندگی را می سنجید و شامل شاخص های امید زندگی، مرگ، شاخص های ابتلاء و شیوع بیماری و سالهای عمر از دست رفته به دلیل مرگ زودرس یا ناتوانی بود. تحلیل یافته ها نشان داد که شاخص امید زندگی ۱۰ درصد رشد داشته است. میزان مرگ و میر؛ علیرغم کاهش مرگ و میر در گروه های خاص (مادران و کودکان)؛ افزایش یافته و از ۴/۳ در هزار در سال ۹۶ به ۵/۵ در سال ۱۴۰۳ رسیده است. شاخص های مرگ و میر حول زایمان، مرگ و میر نوزادان، مرگ و میر کودکان زیر یکسال و زیر ۵ سال روند کاهشی قابل توجهی داشته است. بروز سکته قلبی از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۰ حدود ۳ درصد رشد داشته است. شاخص های سطح شاخه وضعیت عوامل فردی زیستی ( به جز ژنتیک) موثر بر سلامت را اندازه گیری می کرد و شامل شاخص های تناسب بدنی (چاقی و لاغری)، مقادیر غیر طبیعی فشارخون، چربی خون، قند خون، وضعیت مواد معدنی و ویتامین ها بود. تحلیل یافته ها نشان داد که شیوع فشار خون، دیابت، کلسترول بالا به ترتیب ۵/۶ درصد، ۳/۴ درصد و ۳۴ درصد افزایش داشته است. در خصوص شیوع چاقی و اضافه وزن در همه سنجه ها افزایش قابل توجه مشاهده شد.<br> <strong>نتیجه گیری: </strong>تحلیل داده ها نشان داد درسطح میوه یا نتیجه، با توجه به افزایش شاخص امید زندگی، کاهش میزان مرگ در گروه های خاص و مرگ زودرس، کمیت زندگی در کشور افزایش پیدا کرده است. همچنین در شاخص کشندگی اکثر بیماری ها شامل تقریبا همه بیماری های واگیر به استثنای بیماری اچ ای وی، بیماری های آمیزشی و بیماری های مزمن به استثنای دیابت و بیماری های کلیوی کاهش قابل توجهی داشته ایم. اگرچه امید زندگی رو به افزایش است، در شاخص هایی مانند سالهای زندگی با ناتوانی و بیماری و نیز رفتار های خشونت آمیز وضعیت رو به بهبود نبود. از سوی دیگر توجه خاص به شاخصهای اضافه وزن و اختلالات متابولیک که زمینه ساز بیماری های مزمن است، ضروری به نظر می رسد. <span lang="FA" style="font-family:"B Nazanin""></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Objective(s): </strong>Measuring and monitoring population health is a critical step in improving health and requires a multidimensional assessment of it. This study aimed to examine the health profile of Iranians using a native conceptual framework.<br> <strong>Methods:</strong> This study was a review of national and international published documents and datasets on health and health determinants in 2024. The Social Tree of Health conceptual framework was applied to collect, organize, and report data. Findings were supplemented and validated through expert consultation.<br> <strong>Results: </strong>This article examined the indicators corresponding to the fruit and branch levels of the Social Health Tree conceptual model. At the fruit level of the Social Tree, outcome indicators such as life expectancy, mortality indices, disease incidence, disease prevalence and disability‑adjusted life years (DALYs) were examined. Findings revealed a 10% increase in life expectancy. Although maternal and child mortality declined, the overall mortality rate rose from 4.3 per thousand in 2017 to 5.5 per thousand in 2024. In contrast, perinatal mortality, neonatal mortality, infant mortality, and under-five mortality all demonstrated substantial downward trends. The incidence of myocardial infarction increased by approximately 3% between 2016 and 2021. At the branch level, which reflects individual biological non‑genetic factors, indicators of metabolic balance and anatomical fitness were assessed. The prevalence of hypertension, diabetes, and hypercholesterolemia increased by 5.6%, 3.4%, and 34%, respectively. Obesity and overweight also showed a marked rise across all measures.<br> <strong>Conclusion:</strong> The findings indicated that at the outcome (fruit) level, improvements were observed in life expectancy and reductions in mortality among specific population groups and from premature death. Furthermore, the case-fatality rates of most diseases-including nearly all communicable diseases except for HIV and sexually transmitted infections, as well as most chronic diseases except diabetes and kidney disease-have declined substantially. Despite gains in longevity, DALYs and indicators of violent behavior had not improved. The study also underscores the urgent need to address overweight and metabolic disorders, which assume major risk factors for chronic diseases.</div> سطح سلامت, امید زندگی, بیماریهای واگیر و غیر واگیر Health level, life expectancy, Communicable and non-communicable diseases 0 0 http://payeshjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-30-10&slc_lang=fa&sid=1 Nastaran Keshavarz Mohammadi نسترن کشاورز محمدی n_keshavars@yahoo.com 100319475328460039962 100319475328460039962 No Department of Public Health, School of Public Health & Safety, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه بهداشت عمومی، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران Afsoon Aeenparast افسون آیین پرست Aeenparast@acecr.ac.ir 100319475328460039963 100319475328460039963 Yes Health Services Management Group, Health Metrics Research Center, Iranian Institute for Health Sciences Research, ACECR, Iran گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، مرکز تحقیقات سنجش سلامت، پژوهشکده علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، تهران، ایران Abbas Alipour عباس علیپور alipour.abbas59@gmail.com 100319475328460039964 100319475328460039964 No Department of Community Medicine, Sari School of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Iran گروه پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی ساری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ایران Farshid Rezaei فرشید رضایی fumiafone@gmail.com 100319475328460039965 100319475328460039965 No Health Education and Promotion Office, Deputy of Health, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran دفتر آمورش بهداشت و ارتقای سلامت، وزارت بهداشت، تهران، ایران Elaheh Kazemi الهه کاظمی elaheh.kazemi.63@gmail.com 100319475328460039966 100319475328460039966 No Department of Health Statistics and Economics, Centre for Health Network Management, Deputy of Health, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran گروه آمار و اقتصاد بهداشت، مرکز مدیریت شبکه، معاونت بهداشت، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Sepideh Dolati سپیده دولتی sd.dolati@gmail.com 100319475328460039967 100319475328460039967 No Office of Community Nutrition Improvement. Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran دفتر بهبود تغذیه جامعه، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Shahnam Arshi شهنام عرشی sh.arshi@gmail.com 100319475328460039968 100319475328460039968 No Social Determinants of Health Research Center, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران