<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<journal>
<title>Payesh (Health Monitor) Journal</title>
<title_fa>پایش</title_fa>
<short_title>Payesh</short_title>
<subject>Medical Sciences</subject>
<web_url>http://payeshjournal.ir</web_url>
<journal_hbi_system_id>1</journal_hbi_system_id>
<journal_hbi_system_user>admin</journal_hbi_system_user>
<journal_id_issn>1680-7626</journal_id_issn>
<journal_id_issn_online>2008-4536</journal_id_issn_online>
<journal_id_pii></journal_id_pii>
<journal_id_doi>10.66224/payesh</journal_id_doi>
<journal_id_iranmedex></journal_id_iranmedex>
<journal_id_magiran></journal_id_magiran>
<journal_id_sid></journal_id_sid>
<journal_id_nlai>2008-4536</journal_id_nlai>
<journal_id_science></journal_id_science>
<language>fa</language>
<pubdate>
	<type>jalali</type>
	<year>1405</year>
	<month>7</month>
	<day>1</day>
</pubdate>
<pubdate>
	<type>gregorian</type>
	<year>2026</year>
	<month>10</month>
	<day>1</day>
</pubdate>
<volume>26</volume>
<number>1</number>
<publish_type>online</publish_type>
<publish_edition>1</publish_edition>
<article_type>fulltext</article_type>
<articleset>
	<article>


	<language>fa</language>
	<article_id_doi></article_id_doi>
	<title_fa>الگوی حیوان‌گزیدگی و تأخیر در واکسیناسیون پس از گزش در شهرستان سرخس:  مطالعه‌ای هشت‌ساله
(۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲)</title_fa>
	<title>Pattern of animal bites and post-exposure vaccination delays in Sarakhs County:  an eight-year study (2016–2023)</title>
	<subject_fa>سلامت همگانی</subject_fa>
	<subject>Public Health</subject>
	<content_type_fa>توصیفی</content_type_fa>
	<content_type>Descriptive</content_type>
	<abstract_fa>&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;مقدمه: &lt;/strong&gt;حیوان&#8204;گزیدگی یکی از مهم&#8204;ترین عوامل انتقال هاری در انسان است. این مطالعه با هدف تعیین الگوی حیوان&#8204;گزیدگی و تاخیر در واکسیناسیون پس از گزش انجام شد.&lt;br&gt;
&lt;strong&gt;مواد و روش کار: &lt;/strong&gt;مطالعه&#8204;ای مقطعی از نوع توصیفی - تحلیلی، بر روی ۶۶۷۱ مورد مراجعه&#8204;کننده به مراکز درمان پیشگیری از هاری شهرستان سرخس طی سال&#8204;های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲&amp;nbsp; انجام شد. داده&#8204;ها شامل سن، جنسیت، شغل، محل سکونت، نوع حیوان، محل و تعداد جراحات و زمان واکسیناسیون جمع&#8204;آوری و با نرم&#8204;افزار SPSS نسخه ۲۶ و &amp;nbsp;با استفاده از آمار توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار) توصیف شدند و برای بررسی ارتباط بین متغیرهای کیفی از آزمون کای&#8204;دو استفاده شد در سطح معنی&#8204;داری آماری کمتر از ۰/۰۵ تحلیل شد.&lt;br&gt;
&lt;strong&gt;یافته&#8204;ها:&lt;/strong&gt; در این مطالعه ۸۷/۷٪ افراد مورد گزش مرد و در گروه سنی ۲۰ تا ۴۹ سال بودند. ۲۸٪ موارد در دانش&#8204;آموزان&amp;nbsp; و روستاها رخ داد. حیوان&#8204;گزیدگی بیشتر در فصل بهار و ساعات ۱۳ تا ۱۸ عصر اتفاق افتاد. سگ&#8204;ها عامل ۹۰٪ موارد بودند و بیشترین جراحات در اندام تحتانی و نشیمنگاه ثبت شد. واکسیناسیون پس از گزش اغلب در کمتر از ۴۸ ساعت انجام شد و درصد تاخیر با افزایش نوبت&#8204;ها کاهش یافت.&lt;span style=&quot;letter-spacing:-.2pt&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;strong&gt;نتیجه&#8204;گیری: &lt;/strong&gt;روند افزایشی حیوان&#8204;گزیدگی و تمرکز آن در مناطق روستایی، بیانگر ضرورت تقویت برنامه&#8204;های پیشگیری، آموزش عمومی و کنترل حیوانات، به&#8204;ویژه در مناطق پرخطر و گروه&#8204;های در معرض خطر است.&lt;/div&gt;</abstract_fa>
	<abstract>&lt;div style=&quot;text-align: justify;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Objective(s):&lt;/strong&gt; Animal bites are one of the main routes of rabies transmission in humans. This study aimed to investigate the pattern of animal bites and delays in post-exposure vaccination in Sarakhs County from 2016 to 2023.&lt;br&gt;
&lt;strong&gt;Methods: &lt;/strong&gt;A cross-sectional (descriptive-analytical) study was conducted on 6,671 individuals who visited rabies prevention centers in Sarakhs County during 2016&amp;ndash;2023. Data on age, gender, occupation, residence, type of animal, site, and number of wounds, and timing of vaccination were collected and analyzed using SPSS version 26, and descriptive statistics (frequency, percentage, mean, and standard deviation). The chi-square test was used to examine associations between categorical variables. Statistical significance was set at p &lt; 0.05.&lt;br&gt;
&lt;strong&gt;Results: &lt;/strong&gt;The majority of victims were male (87.7%) and aged 20&amp;ndash;49 years (41.5%). Most cases occurred among students (28%) and in rural areas (84%) (p&lt;0.001). Animal bites were more frequent in spring (28.2%) and between 1:00 and 6:00 pm (43.2%). Dogs accounted for 90% of cases, and the most affected body regions were the lower limbs and buttocks (57%). Post-exposure vaccination was mostly administered within 48 hours, with delayed vaccination decreasing across subsequent doses.&lt;br&gt;
&lt;strong&gt;Conclusion:&lt;/strong&gt; The increasing trend in animal bites and their concentration in rural areas highlight the need to strengthen prevention programs, public education, and animal control measures, particularly in high-risk areas and among vulnerable populations.&lt;/div&gt;</abstract>
	<keyword_fa>حیوان‌گزیدگی, هاری, واکسیناسیون پس از گزش, شهرستان سرخس</keyword_fa>
	<keyword>Animal bite, rabies, post-exposure vaccination, Sarakhs County</keyword>
	<start_page>0</start_page>
	<end_page>0</end_page>
	<web_url>http://payeshjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-2408-2&amp;slc_lang=fa&amp;sid=1</web_url>


<author_list>
	<author>
	<first_name>Eaheh</first_name>
	<middle_name></middle_name>
	<last_name>Lael-monfared</last_name>
	<suffix></suffix>
	<first_name_fa>الهه</first_name_fa>
	<middle_name_fa></middle_name_fa>
	<last_name_fa>لعل منفرد</last_name_fa>
	<suffix_fa></suffix_fa>
	<email>elm.monfared@gmail.com</email>
	<code></code>
	<orcid>0000-0003-3212-1571</orcid>
	<coreauthor>No</coreauthor>
	<affiliation>Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran.</affiliation>
	<affiliation_fa>گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران</affiliation_fa>
	 </author>


	<author>
	<first_name>Hassan</first_name>
	<middle_name></middle_name>
	<last_name>Pilaram</last_name>
	<suffix></suffix>
	<first_name_fa>حسن</first_name_fa>
	<middle_name_fa></middle_name_fa>
	<last_name_fa>پیلارام</last_name_fa>
	<suffix_fa></suffix_fa>
	<email>pilaramhs3@mums.ac.ir</email>
	<code></code>
	<orcid>0000-0002-5836-0485</orcid>
	<coreauthor>No</coreauthor>
	<affiliation>Bachelor of Public Health, Sarkhes Health Center, Vice Chancellor of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran</affiliation>
	<affiliation_fa>مرکز بهداشت سرخس، معاونت بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران</affiliation_fa>
	 </author>


	<author>
	<first_name>Fateme</first_name>
	<middle_name></middle_name>
	<last_name>Rajabnia</last_name>
	<suffix></suffix>
	<first_name_fa>فاطمه</first_name_fa>
	<middle_name_fa></middle_name_fa>
	<last_name_fa>رجب نیا</last_name_fa>
	<suffix_fa></suffix_fa>
	<email>rajabniaf2@mums.ac.ir</email>
	<code></code>
	<orcid>0000-0003-5070-1571</orcid>
	<coreauthor>No</coreauthor>
	<affiliation>Doctorate, Sarkhes Health Center, Vice Chancellor of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran</affiliation>
	<affiliation_fa>مرکز بهداشت سرخس، معاونت بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران</affiliation_fa>
	 </author>


	<author>
	<first_name>Maryam</first_name>
	<middle_name></middle_name>
	<last_name>Paydar</last_name>
	<suffix></suffix>
	<first_name_fa>مریم</first_name_fa>
	<middle_name_fa></middle_name_fa>
	<last_name_fa>پایدار</last_name_fa>
	<suffix_fa></suffix_fa>
	<email>PaydarM1@mums.ac.ir</email>
	<code></code>
	<orcid>0000-0002-9152-5333</orcid>
	<coreauthor>No</coreauthor>
	<affiliation>Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran</affiliation>
	<affiliation_fa>گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران</affiliation_fa>
	 </author>


	<author>
	<first_name>Maryam</first_name>
	<middle_name></middle_name>
	<last_name>Mohammadi</last_name>
	<suffix></suffix>
	<first_name_fa>مریم</first_name_fa>
	<middle_name_fa></middle_name_fa>
	<last_name_fa>محمدی</last_name_fa>
	<suffix_fa></suffix_fa>
	<email>mohammadimr@mums.ac.ir</email>
	<code></code>
	<orcid>0000-0003-3212-0485</orcid>
	<coreauthor>Yes
</coreauthor>
	<affiliation>Department of Health Education and Health Promotion, School of Health, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran.</affiliation>
	<affiliation_fa>مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، پژوهشکده علوم پایه، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران</affiliation_fa>
	 </author>


</author_list>


	</article>
</articleset>
</journal>
